Symeon z Zamościa
Biografia
Symeon z Zamościa (ur. ok. 1584, zm. po roku 1639) był podróżnikiem i pisarzem pochodzenia ormiańskiego, urodzonym w Zamościu.
W ubogiej rodzinie, po śmierci rodziców Mardyros i Dowlat-chatun, wychowywała się go siostra Dżuhar. Uczył się w ormiańskiej szkole i został wyświęcony na dypira.
Znajomość języków ormiańskiego (w tym dialektu grabar), tatarskiego i polskiego pozwalała mu kopiować rękopisy. Pierwszy ormiański rękopis przepisał w 1605, a kopiowanie kazań Wartana zakończył w listopadzie 1607 we lwowie.
W lutym 1608 wyruszył z ormiańskimi kupcami do Mołdawii; w Suceawie spotkał Mesropa, przyszłego patriarchy kościoła ormiańskiego. Następnie dotarł do Jassy, a potem do Stambułu, do którego dotarł we wrześniu. Zamierzał pojechać dalej do Palestyny, lecz drogą lądową nie mógł, a drogą morską nie znalazł miejsca na statek. Pozostawszy w Stambule przepisywał księgi biblijne, dopiero w sierpniu 1609 jako sekretarz wardapeta Mygyrdicza udał się wraz z nim w podróż po skupiskach Ormian (Efez, Nikomedia, Smyrna); wrócił do Stambułu w maju 1611, a w lipcu przyłączył się do karawany ormiańskich kupców zmierzających do Rzymu. Zatrzymany został w Splicenie w przymusowej kwarantannie i dotarł w październiku do Wenecji; tam przerwał podróż na kilka tygodni, by w grudniu dotrzeć do Rzymu. Tam razem z wardapetem Zakarią przyjęty został na audiencję przez papieża Pawła VI podczas Bożego Narodzenia. W Rzymie pozostawał do Wielkanocy, a następnie wypłynął statkiem do Wenecji, gdzie dotarł pod koniec maja.
Z zakupionymi w Wenecji towarami, przeznaczonymi na handel na Bliskim Wschodzie, wypłynął do Smyrny i Tire. Po dłuższym tam pobycie, podczas którego między innymi pięć miesięcy chorował, udał się do Bursy, a potem do Merzifonu, Tokatu, Sivasu, Harputu. W Harpucie przebywał u wardapeta Mygyrdicza, odwiedził też Palu, Muş, Diyarbakır, Ergani; przekroczył też Eufrat, dotarł do Hazar. Wrócił do Stambułu w 1615 i przebywał tam przez kolejny rok, zajmując się kopiowaniem ksiąg i gromadzeniem środków na podróż do Palestyny.
Wyruszył do Jerozolimy w sierpniu 1616, docierając do celu w listopadzie. W Nowy Rok Ormiański dotarł do Betlejem i zwiedził inne miejsca świętej Palestyny. W maju 1617 wrócił do Polski; trasa wiodła przez Damaszek, Aleppo, Cezareę i Smyrnię; stamtąd statkiem do Stambułu, a następnie karawaną przez Mołdawię do Lwowa; do celu dotarł na początku 1618.
Przebywając we Lwowie przez rok kopiował rękopisy, a w 1619 przybył do rodzinnego Zamościa. W 1623 lwowscy Ormianie uciekając przed dżumą przybyli do Symeona i zatrzymali się w jego domu. Po wyjeździe gości Symeon otrzymał propozycję przeprowadzki na stałe do Lwowa; we wrześniu 1624 sprzedał majątek w Zamościu i wyjechał do Lwowa, gdzie podpisał z gminą ormiańską umowę na prowadzenie szkoły w zamian za mieszkanie i 300 zł rocznie. Przebywając we Lwowie (a także podczas epidemii w Rohatynie) kopiował księgi i zajmował się handlem.
Kolejną daleką podróż odbył około 1635. W czerwcu kopiował w Bursa podręcznik medyczny o ziołach i anatomii. Na Boże Narodzenie tego roku był już z powrotem we Lwowie. W 1636 dokończył Notatki podróżne, w których zawarł autobiografię oraz zestawienie najważniejszych współczesnych mu wydarzeń z historii Polski i Turcji.
Bywa nazywany „ormiańskim Marco Polo”.