Rafał Wnuk
Biografia
Rafał Wnuk (ur. 22 maja 1967 w Zamościu) – polski historyk, politolog i muzealnik, profesor nauk humanistycznych. Od 2024 roku pełni funkcję p.o. dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, a od 1 kwietnia 2025 roku objął stanowisko dyrektora placówki.
W latach 1982–1987 był uczniem Technikum Rolniczego w Zamościu. W 1987 został studentem historii na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Pracę magisterską napisał pod kierunkiem prof. Tomasza Strzembosza, dotycząca konspiracji akowskiej i poakowskiej na Zamojszczyźnie w latach 1944–1956.
W latach 1993–1997 był doktorantem Szkoły Nauk Społecznych przy Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk oraz uczestniczył w seminarium doktoranckim u prof. Tomasza Strzembosza. W 1999 obronił rozprawę doktorską pt. „Zorganizowany opór wobec komunistycznego państwa na przykładzie Okręgu Lublin AK-DSZ-WiN w latach 1944–1947”.
Były naczelnik Biura Edukacji Publicznej IPN Oddział w Lublinie (2000–2009) oraz pracownik naukowy w Pracowni Ziem Wschodnich II RP IPN (1996–2008). Od 2008 wykładowca w Instytucie Historii KUL. W latach 2002–2010 redaktor półrocznika historycznego Instytutu Pamięci Narodowej „Pamięć i Sprawiedliwość”. Uzyskał habilitację w 2008 r. w Instytucie Studiów Politycznych PAN na podstawie pracy „Za pierwszego Sowieta”. Polska konspiracja na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej (wrzesień 1939 – czerwiec 1941). W 2017 r. decyzją prezydenta RP Andrzeja Dudy został profesorem nauk humanistycznych. Znany jest z badań nad historią II wojny światowej, polskiego podziemia niepodległościowego oraz polityki pamięci; jest także pomysłodawcą i redaktorem naczelnym Atlasu polskiego podziemia niepodległościowego 1944–1956.
Jest członkiem Komitetu Nauk Historycznych PAN na kadencję 2020–2023. W latach 2008–2017 pełnił funkcję głównego specjalisty w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, a w latach 2013–2017 był kierownikiem Działu Naukowego tego muzeum. Jest współautorem scenariusza wystawy głównej muzeum oraz autorem znaczącej części jej treści. Scenariusz ten był krytykowany jako „niedostatecznie patriotyczny” przez polityków Zjednoczonej Prawicy i zmieniony w okresie, gdy dyrektorem muzeum był Karol Nawrocki. W 2018 roku twórcy wystawy złożyli pozew przeciw muzeum o naruszenie praw autorskich; proces trwał 5 lat. 17 kwietnia 2023 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał w mocy wyrok, stwierdzający naruszenie praw autorskich i nakazujący muzeum zapłatę 10 tys. zł na cel charytatywny oraz usunięcie filmu podsumowującego wystawę. W marcu 2024 został powołany na stanowisko p.o. dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku; 2 kwietnia tego samego roku objął stanowisko dyrektora, a 1 kwietnia 2025 roku formalnie go objął. W 2024 roku został powołany do Rady do spraw Muzeów i Miejsc Pamięci Narodowej na kadencję 2024–2027.
Jego badania dotyczą m.in. historii Narodowych Sił Zbrojnych i Brygady Świętokrzyskiej, a także kontrowersji związanych z oceną działalności tej formacji, oraz relacji polsko-ukraińskich w latach 1939–1947. Rodzina Wnuków pochodzi ze wsi Wysokie pod Zamościem; Rafał Wnuk jest wnukiem Bolesława Wnuka, posła na Sejm II Rzeczypospolitej.