Józef Epstein

Józef Epstein urodził się w Zamościu w rodzinie księgowego Szlomy Epsztajna i Bruchy z Goldsztajnów. Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim i w czasie nauki wstąpił do Komunistycznej Partii Polski. Aresztowany w 1931 r. za wygłoszenie nielegalnego przemówienia, po kilku tygodniach został zwolniony i wyemigrował do Czechosłowacji, a następnie do Francji.

Osiadł w Tours, ożenił się z Paulą Duffau, aktywistką PCF. Działali w komórkach PCF w Tours, Bordeaux i Paryżu. Ukończył studia prawnicze, lecz jako imigrant nie mógł wykonywać zawodu. Miał syna.

W 1936 wyjechał do Hiszpanii i wstąpił do armii republikańskiej, walczył w wojnie domowej i został ciężko ranny w obronie Irun. W styczniu 1938 dowodził baterią rumuńskich artylerzystów „Tudor Vladimirescu”; w końcu tego samego roku wrócił do Francji, gdzie przebywał kilka miesięcy w obozie w Gurs.

W 1939 wstąpił do tworzonych we Francji polskich jednostek, lecz szybko zrezygnował i dołączył do Legii Cudzoziemskiej. W 1940 został schwytany przez Niemców i osadzony w Stalagu IVB. Uciekł i przez Szwajcarię dotarł z powrotem do Paryża dzięki fałszywym dokumentom.

W 1941 związał się z komunistycznym ruchem oporu FTP, którym od lutego 1943 dowodził w regionie paryskim. Zreorganizował działanie jednostek FTP, tworząc większe, 10-15-osobowe oddziały. Jeden z nich dokonał w 1943 r. zamachu podczas parady niemieckiej na Placu Gwiazdy. Hitlerowcy byli przekonani, że atakują co najmniej kilkuset partyzantów.

Epstein został zdradzony najprawdopodobniej przez Josepha Dawidowicza i aresztowany na dworcu w Évry-Petit-Bourg. Przewieziono go do więzienia w Fresnes, poddano torturom i skazano na śmierć. Został stracony w forcie Mont Valérien.

Upamiętnienie: od 2004 imię Josepa Epsteina nosi plac w 20. dzielnicy Paryża.