Józef Epstein
Biografia
Józef Epstein urodzony 16 października 1911 roku w Zamościu był polsko-żydowskim działaczem komunistycznym i uczestnikiem hiszpańskiej wojny domowej po stronie republikanckiej.
Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim i wstąpił do Komunistycznej Partii Polski. W 1931 został aresztowany podczas nielegalnego mityngu, a po kilku tygodniach zwolniony. Uciekł do Czechosłowacji, a następnie trafił do Francji, osiadł w Tours i poślubił Paulę Duffau, również aktywistkę PCF. Działali w komórkach Francuskiej Partii Komunistycznej (PCF) kolejno w Tours, Bourdeaux i Paryżu.
Epstein ukończył studia prawnicze, jednak nie mógł wykonywać zawodu będąc imigrantem. Miał syna. W 1936 wyjechał do Hiszpanii i wstąpił do armii republikańskiej, walczył w hiszpańskiej wojnie domowej i został ciężko ranny w obronie Irun. W styczniu 1938 dowodził baterią rumuńskich artylerzystów „Tudor Vladimirescu”; w końcu tego samego roku wrócił do Francji, gdzie został na kilka miesięcy internowany w obozie w Gurs.
W 1939 wstąpił do tworzonych we Francji polskich jednostek wojskowych, ale szybko zrezygnował, wstępując zamiast tego do Legii Cudzoziemskiej. W 1940 został schwytany przez Niemców i osadzony w Stalagu IVB. Zdołał z niego uciec i przez Szwajcarię dotarł z powrotem do Paryża dzięki fałszywym dokumentom.
W 1941 związał się z komunistyczną formacją ruchu oporu FTP, którą od lutego 1943 dowodził w regionie paryskim. W istotny sposób zreorganizował działanie jednostek FTP, tworząc większe, 10-15 osobowe oddziały partyzanckie, zamiast dotychczasowych „trójek”. Taki dwunastoosobowy oddział dokonał w 1943 zamachu w czasie parady niemieckiej na paryskim Placu Gwiazdy. Hitlerowcy byli wówczas przekonani, że przemarsz żołnierzy Wehrmachtu zaatakowało co najmniej kilkuset partyzantów.
Epstein został zdradzony, najprawdopodobniej przez Josepha Dawidowicza, dotąd szefa zaopatrzenia w grupie Manukiana, i aresztowany razem z tym ostatnim na dworcu w Évry-Petit-Bourg. Został przewieziony do więzienia w Fresnes i poddany torturom, a następnie skazany na śmierć i stracony w forcie Mont Valérien.
Upamiętnienie: Od 2004 jego imię nosi plac znajdujący się w20. dzielnicy Paryża.