Anna Jadwiga z Zamoyskich Sapieżyna
Biografia
Urodziła się 1 sierpnia 1772 w Zamościu jako Anna Jadwiga z Zamoyskich Sapieżyna. Przez małżeństwo z Aleksandrem Antonim Sapiehą (1773–1812) stała się księżną i od 1802 do 1828 ostatnią hrabiną szydłowiecką (tytuł utrzymany tytularnie po utracie dóbr).
Po upadku powstania kościuszkowskiego była na emigracji i związała się z obozem zięcia Adama Jerzego Czartoryskiego. Dbała o finanse obozu Czartoryskich, zyskując miano „ministra finansów Hôtel Lambert”.
W połowie 1802 r. jej dobra szydłowieckie zostały wystawione na licytację, którą wygrała, kupując hrabstwo szydłowieckie za ponad 300 000 złotych. W 1803 r. wyjechała do Paryża, gdzie mieszkała do 1808 r. w Saint-Germain-en-Laye. W 1819 roku z jej funduszy wybudowano klasycystyczny budynek szkoły elementarnej. Zamieszkując na stałe w Warszawie, zarządzała dobrami szydłowieckimi poprzez Filipa Pigłowskiego i Stanisława Staszica. Jej patronat sprzyjał rozwojowi hrabstwa i miasta.
17 maja 1828 r. sprzedała dobra szydłowieckie Skarbowi Państwa za 2 554 454 złp., pozostając przy tytule hrabiny szydłowieckiej, który był dziedziczony w rodzinie Sapiehów. W latach 40. XIX wieku powróciła do Paryża na stałe; z jej funduszy Czartoryscy zakupili Hotel Lambert.
Jej działalność patriotyczna od najmłodszych lat była związana z nurtem niepodległościowym; brała udział w insurekcji kościuszkowskiej, utrzymywała bliskie kontakty z Legionami we Włoszech i z ośrodkiem Czartoryskich podczas emigracji. Historycy nazywają ją „ministrem finansów Hôtel Lambert”.
Jako malarka amatorka malowała głównie motywy roślinne. Dwie owalne miniatury z 1812 roku przedstawiające kwiaty malowane na szkle i kości słoniowej były w dawnej Ordynacji Zamojskiej.